Triều đại Joseon

Thành lập Joseon

Yi Seonggye thành lập Joseon và cùng Jeong Dojeon đặt nền móng cho nhà nước mới.

Nhân vật liên quan: Thái Tổ Yi Seonggye, Jeong Dojeon

Dời đô về Hanyang

Kinh đô được dời về Hanyang (Seoul), xây dựng cung Gyeongbokgung và Tông miếu.

Chinh phạt Tsushima

Dưới thời vua Sejong, tướng Yi Jong-mu dẫn hạm đội 227 thuyền chinh phạt Tsushima, sào huyệt của hải tặc Wokou, nhằm dẹp tận gốc nạn cướp bóc. Sau đó Joseon cho phép giao thương hạn chế với Nhật Bản.

Nhân vật liên quan: Thế Tông Đại vương, Yi Jong-mu

Khai phá 4 quận 6 trấn (Sagunyukjin)

Vua Sejong cử Choe Yundeok và Kim Jongseo khai phá 4 quận và 6 trấn dọc theo sông Amnok (Yalu) và sông Duman (Tumen), xác định đường biên giới như ngày nay.

Nhân vật liên quan: Thế Tông Đại vương, Kim Jongseo

Chế tác các dụng cụ khoa học thời vua Sejong

Dưới thời vua Sejong, các dụng cụ khoa học như máy đo mưa (cheugugi), đồng hồ tự động Jagyeongnu và hỗn thiên nghi (honcheonui) được chế tạo, giúp nông nghiệp và quan sát thiên văn phát triển vượt bậc.

Nhân vật liên quan: Thế Tông Đại vương, Jang Yeong-sil, Lý Thuần Chi

Sáng tạo Huấn dân chính âm

Vua Sejong sáng tạo Huấn dân chính âm — chữ viết dành cho dân chúng (ban bố năm 1446).

Nhân vật liên quan: Thế Tông Đại vương, Jang Yeong-sil

Ban bố Huấn dân chính âm (Ngày Hangeul)

Sejong ban bố Huấn dân chính âm cho dân chúng — nguồn gốc Ngày Hangeul ngày nay.

Nhân vật liên quan: Thế Tông Đại vương

Biến cố Gyeyu

Đại quân Suyang loại bỏ Kim Jongseo và những người khác để nắm quyền lực. Sau đó phế truất vua Danjong và lên ngôi trở thành vua Sejo, củng cố vương quyền.

Nhân vật liên quan: Vua Sejo (Hoàng tử Suyang), Vua Danjong

Hoàn thành Gyeonggukdaejeon

Bộ luật cơ bản của Joseon là Gyeonggukdaejeon (Kinh quốc đại điển), được bắt đầu biên soạn từ thời vua Sejo, hoàn thành và thi hành vào thời vua Seongjong, xác lập thể chế cai trị.

Nhân vật liên quan: Vua Seongjong của Joseon

Các cuộc bức hại sĩ phe Sarim (Sahwa) và sự lớn mạnh của Sarim

Qua các cuộc bức hại Musosahwa, Gapjasahwa, Gimyosahwa và Eulsa Sahwa, phái Hungu và phái Sarim đối lập nhau. Dù chịu nhiều tổn thất, phái Sarim cuối cùng nắm quyền ở triều đình trung ương nhờ dựa vào Seowon (thư viện tư) và Hyangyak (hương ước).

Nhân vật liên quan: Kim Jongjik, Jo Gwangjo, Yeonsangun

Chiến tranh Nhâm Thìn

Quân Nhật của Toyotomi Hideyoshi xâm lược Joseon, mở đầu cuộc chiến kéo dài bảy năm. Vua Seonjo lánh nạn đến Uiju, trong khi nghĩa binh, quan quân và thủy quân của Đô đốc Yi Sun-sin khắp nơi đứng lên chống trả.

Nhân vật liên quan: Yi Sunsin, Gwon Yul, Gwak Jae-u

Trận Hansando

Yi Sun-sin dùng trận pháp cánh hạc đánh tan thủy quân Nhật ngoài khơi Hansando, giành quyền kiểm soát vùng biển phía nam. Đây là một trong ba đại thắng của Chiến tranh Nhâm Thìn.

Nhân vật liên quan: Yi Sunsin

Trận Jinju

Khoảng 3.800 quân dân do Kim Si-min chỉ huy giữ vững thành Jinju trước hai vạn quân Nhật, chặn đứng bước tiến vào vùng Honam trù phú. Đây là một trong ba đại thắng của Chiến tranh Nhâm Thìn.

Nhân vật liên quan: Kim Simin

Trận Haengju

Tại thành Haengju, Gwon Yul dùng lực lượng ít ỏi đánh lui cuộc tổng tấn công của quân Nhật. Truyền thuyết kể phụ nữ lấy vạt váy mang đá tiếp viện; đây là một trong ba đại thắng của Chiến tranh Nhâm Thìn.

Nhân vật liên quan: Gwon Yul

Chiến tranh Đinh Dậu (xâm lược lần hai)

Khi đàm phán hòa bình giữa nhà Minh và Nhật Bản đổ vỡ, Nhật Bản lại xâm lược Joseon. Yi Sun-sin, người từng bị giáng làm lính thường vì bị vu oan, được phục chức Thống chế Thủy quân Tam đạo.

Nhân vật liên quan: Yi Sunsin, Won Gyun

Trận Myeongnyang

Chỉ với 13 chiến thuyền, Yi Sun-sin tận dụng luồng nước hẹp và dòng chảy xiết của eo Myeongnyang (Uldolmok) đánh tan hạm đội 133 tàu của Nhật — một chiến thắng kỳ diệu, nổi tiếng với câu nói "Thần vẫn còn mười hai chiến thuyền".

Nhân vật liên quan: Yi Sunsin

Trận Noryang

Tại vùng biển Noryang, liên quân thủy sư Joseon - Minh đánh tan quân Nhật đang rút lui, kết thúc Chiến tranh Nhâm Thìn kéo dài bảy năm. Yi Sun-sin trúng đạn quân địch và hy sinh trong trận cuối này, để lại lời trăng trối "Chớ báo tin ta chết".

Nhân vật liên quan: Yi Sunsin

Thực thi Đại Đồng pháp (Daedongbeop)

Thay thế chế độ nộp cống phẩm đặc sản bằng thuế thu theo diện tích đất tính bằng gạo, vải hoặc tiền mặt, áp dụng từ tỉnh Gyeonggi trước tiên, giảm nhẹ gánh nặng cho nông dân.

Nhân vật liên quan: Gwanghaegun, Kim Dục

Hoàn thành Dongeuibogam

Heo Jun tập đại thành y học phù hợp với thực tiễn Joseon trong bộ Dongeuibogam (Đông y bảo giám), hoàn thành vào thời vua Gwanghaegun, đóng góp lớn cho việc chữa trị bách tính.

Nhân vật liên quan: Heo Jun, Gwanghaegun

Cuộc chính biến Injo

Thế lực Seoin lật đổ Gwanghaegun - người thi hành chính sách ngoại giao trung lập - và đưa Injo lên ngôi. Chính sách thân Minh bài Kim sau đó trở thành nguyên nhân dẫn đến các cuộc xâm lược Jeongmyo và Byeongja.

Nhân vật liên quan: Gwanghaegun, Vua Injo

Chiến tranh Đinh Mão (Hậu Kim xâm lược)

Bất mãn với chính sách thân Minh bài Kim sau cuộc chính biến Injo, Hậu Kim xâm lược Joseon. Joseon giảng hòa bằng minh ước "anh em", dẫn tới cuộc xâm lược Mãn Châu chín năm sau.

Nhân vật liên quan: Vua Injo

Chiến tranh Bính Tý (Thanh xâm lược)

Trước cuộc xâm lược của nhà Thanh, vua Injo cố thủ tại thành Namhansan rồi đầu hàng tại Samjeondo.

Nhân vật liên quan: Vua Injo

Chinh phạt La Sát (Nga)

Dưới thời vua Hyojong, theo yêu cầu của nhà Thanh, các đơn vị súng hỏa mai Joseon hai lần (1654 và 1658) tiến vào Mãn Châu, lập công khi giao chiến với thế lực Nga (Naseon) dọc sông Hắc Long, minh chứng cho sức mạnh quân sự được xây dựng cho kế hoạch bắc phạt.

Nhân vật liên quan: Vua Hyojong

Cải cách của Yeongjo (Đãng bình, Quân dịch pháp)

Vua Yeongjo thi hành chính sách Đãng bình để chế ngự đảng tranh và luật Quân dịch giảm nghĩa vụ vải lính.

Nhân vật liên quan: Vua Yeongjo

Gyujanggak và Jangyongyeong của vua Jeongjo

Vua Jeongjo lên ngôi, phát triển Gyujanggak - thư viện hoàng gia - để đào tạo nhân tài, đồng thời lập đội cận vệ Jangyongyeong để củng cố vương quyền.

Nhân vật liên quan: Jeongjo (vua Chính Tổ), Chae Jegong

Sự phát triển của Thực học (Silhak)

Các học giả như Yu Hyeongwon, Bak Jiwon và Jeong Yagyong đề xướng cải cách ruộng đất, phát triển thương công nghiệp và tiếp thu khoa học phương Tây, thúc đẩy trào lưu Thực học nhằm giải quyết các vấn đề thực tế của xã hội.

Nhân vật liên quan: Jeong Yak-yong (Dasan), Bak Jiwon (Yeonam), Lưu Hinh Viễn

Hoàn thành thành Hwaseong (Suwon)

Vua Jeongjo hoàn thành thành Hwaseong ở Suwon nhờ cẩu trục của Jeong Yagyong — biểu tượng cho chính trị cải cách.

Nhân vật liên quan: Jeongjo (vua Chính Tổ), Jeong Yak-yong (Dasan)

Cuộc bách hại năm Tân Dậu (1801)

Ngay sau khi vua Sunjo lên ngôi, Thiên Chúa giáo bị đàn áp, Yi Seunghun và Jeong Yakjong bị xử tử, anh em Jeong Yagyong bị lưu đày. Sự kiện Hoàng Tứ Vĩnh bạch thư cũng xảy ra vào thời điểm này.

Nhân vật liên quan: Jeong Yak-yong (Dasan)

Cuộc nổi loạn của Hong Gyeongnae

Hong Gyeongnae phát động cuộc khởi nghĩa quy mô lớn ở tỉnh Pyeongan nhằm phản đối những mâu thuẫn của chính quyền thế đạo (Sedo Jeongchi) và sự phân biệt đối xử với vùng Pyeongan.

Nhân vật liên quan: Hong Gyeongnae

Chế tác Daedong Yeojido

Kim Jeongho khắc bản đồ toàn quốc Daedong Yeojido (Đại đông dư địa đồ) trên bản gỗ với độ chính xác cao, đạt đỉnh cao của ngành địa đồ học Joseon.

Nhân vật liên quan: Kim Jeongho

Cuộc nổi dậy của nông dân năm Imsul (Nhâm Tuất)

Để phản đối sự suy đồi của tam chính (thuế đinh, thuế điền, quân lương) và nạn quan lại bóc lột, nông dân khởi nghĩa bắt đầu từ Jinju và lan rộng ra khắp cả nước.

Heungseon Daewongun nắm quyền

Cha của vua Gojong, Heungseon Daewongun, tái thiết Gyeongbokgung và theo đuổi chính sách bế quan tỏa cảng.

Nhân vật liên quan: Heungseon Daewongun

Sự biến Bính Dần (Pháp xâm lược)

Lấy cớ việc Hưng Tuyên Đại Viện Quân đàn áp Công giáo (cuộc bức hại Bính Dần), hạm đội Pháp xâm nhập đảo Ganghwa. Quân Joseon đánh lui chúng tại thành Jeongjoksan và các nơi, nhưng quân Pháp đã cướp đi sách vở của Oegyujanggak.

Nhân vật liên quan: Heungseon Daewongun

Sự biến Tân Mùi (Mỹ xâm lược)

Lấy cớ vụ tàu General Sherman, hạm đội Mỹ xâm nhập đảo Ganghwa. Quân Joseon do Eo Jae-yeon chỉ huy tử chiến tại Gwangseongbo, và Daewongun cho dựng bia Cheokhwa (cự tuyệt giao thương với phương Tây) khắp cả nước, siết chặt chính sách bế quan tỏa cảng.

Nhân vật liên quan: Heungseon Daewongun, Eo Jae-yeon

Sự kiện tàu Un'yō

Tàu chiến Nhật Un'yō xâm nhập vùng biển ngoài đảo Ganghwa, gây hấn vũ trang và cướp phá đảo Yeongjong. Nhật lấy đó làm cớ đòi mở cửa cảng, dẫn tới Hiệp ước Ganghwa năm sau.